Đôi vợ chồng 20 năm nâng niu tinh túy nghệ, biến ngũ cốc thành bột dinh dưỡng tuyệt hảo

498
Cô Phượng đang xay bột ngũ cốc bên cơ sở xay bột Mười Phượng khiêm tốn ở Thị trấn Phước An của mình.

Nghề xay bột với nhiều người có lẽ quá tầm thường, và ở đâu mà chẳng có người làm nghề này. Nhưng để xay ra được loại bột ngũ cốc, bột nghệ tuyệt hảo, mịn màng, đến mức tôn trọng, lấy trọn được tất cả phẩm chất, chất dinh dưỡng trong nghệ và các loại đậu thì lần đầu tiên tôi thấy được ở cơ sở của chú Thuận, cô Phượng.

Đúng như cha ông ta đã đúc kết thành câu tục ngữ: “Một nghề cho chín còn hơn chín nghề”. Đó là khi đã chọn nghề, thì dù có là nghề lao động chân tay hay trí óc, nghề mà đã được mọi người coi trọng hay chưa, thì cũng phải tập trung làm việc một cách tận tâm, chuyên tâm để đạt đến sự tinh thông trong công việc.

Chỉ nghe tiếng máy xay là biết nhiệt độ bao nhiêu, chỉ cần ngửi thấy mùi bột bốc lên là biết bột đã đủ mịn, đủ độ chín hay chưa. Đi khắp mọi miền đất nước, mới thấy con người Việt Nam cần cù, thông minh. Và tôi đã thấy được đức tính thành thạo, tinh thông của vợ chồng chú Thuận, cô Phượng trong nghề xay bột nghệ, bột ngũ cốc ở Thị trấn Phước An, tỉnh Đắc Lắc.

Hơn 20 năm làm nghề xay bột, chú Thuận đã đạt đến độ tinh thông chỉ cần ngửi mùi bột xay đã biết bột đủ độ chín hay chưa.
Hơn 20 năm làm nghề xay bột, chú Thuận đã đạt đến độ tinh thông chỉ cần ngửi mùi bột xay đã biết bột đủ độ chín hay chưa.

Đến chợ Phước An, thuộc Thị trấn Phước An, tỉnh Đắc Lắc, ở cổng bên hông sẽ thấy một cơ sở xay bột khiêm tốn với tấm bảng nhỏ bé ghi tên “Mười Phượng”. Cô chú năm nay đã ngót nghét 60 tuổi, và đã có kinh nghiệm hơn 20 năm chuyên làm nghề xay bột. Mỗi lần đến, lúc nào tôi thấy cô chú cũng tất tả, vừa xay loại bột nghệ, bột ngũ cốc tuyệt hảo phân phối đi khắp nơi. Vừa xay bột khô, bột nước cho bà con hàng xóm ở quê, thậm chí không nề hà xay những mẻ bột để lấy tiền công ít ỏi 3-5 ngàn đồng.

Nói thêm về Phước An, nó là vùng đất nằm giữa cung đường từ Tây Nguyên xuống Nha Trang, là vùng địa chất giao thoa của đất đỏ xuôi về miền đất cát, nên nhiều sản phẩm nông sản được đánh giá là thơm ngon, đậm đà. Ngoài cà phê là cây trồng nổi tiếng nhất, Phước An còn có nhiều sản vật như bơ, chuối, tiêu, nghệ, đậu hạt các loại. Nghệ và ngũ cốc đều là những thực phẩm vô cùng hữu ích cho người già, bà mẹ, trẻ em, người suy dinh dưỡng… vì thế cô chú đã dành tâm huyết hàng chục năm của mình để cho ra đời hai sản phẩm chất lượng nhất.

Cũng là loại nghệ đó, loại đậu đó trồng ở cùng một vùng đất, và ở Thị trấn Phước An rất nhiều người làm nghề xay bột, nhưng không ai làm ngon, sạch như cơ sở của chú Thuận, cô Phượng. Nhiều chỗ thua mua nghệ rầm rộ, bỏ máy xắt phơi, sau đó phân phối cho các công ty thu mua đánh rửa, chế biến lại với số lượng lớn, nhưng hiếm có thể làm ra được loại bột nghệ ngon và đẹp tuyệt hảo như của cơ sở Mười Phượng. Chú Thuận nói không phải ở cơ sở khác pha trộn thêm loại bột khác rẻ tiền, nhưng dù có làm nghệ nguyên chất mà làm không đúng quy trình thì cũng không thể lấy được hết chất quý của nghệ, đề cao được độ thơm ngon của nghệ.

Củ nghệ phải có thời gian ngủ, nghỉ, ủ bột nửa tháng trước thời gian thu hoạch.
Củ nghệ phải có thời gian ngủ, nghỉ, ủ bột nửa tháng trước thời gian thu hoạch.

Ở cơ sở Mười Phượng, mỗi máy được dùng để xay riêng cho một loại bột. Đứng bên chiếc máy chuyên xay nghệ đã quá quen thuộc hàng chục năm nay, chú Thuận với khuôn mặt chân thật và hiền lành đã bật mí cho tôi quy trình để làm ra được loại bột nghệ tuyệt hảo của mình. Nâng niu mẻ bột nghệ vừa mới ra lò, chú Thuận chậm rãi kể rằng nghệ củ phải thu hoạch vào lúc cây nghệ đã khô, héo rũ rời ra khỏi củ. Nhưng lúc này vẫn chưa đào củ nghệ lên khỏi đất vội, mà phải để cho củ nghệ có thời gian ngủ, nghỉ, ủ bột khoảng nửa tháng. “Đào sớm quá thì củ nghệ chưa có bột, còn đào trễ quá hoặc gặp mưa nghệ mọc mầm thì cũng không còn tinh bột nữa” – chú Thuận chia sẻ.

Theo kinh nghiệm của chú Thuận, phải hội tụ đầy đủ các quy trình, thì mới tạo được loại bột nghệ đặc biệt thơm, và màu sắc đẹp. Đó là sau khi gọt sạch vỏ, rửa và xắt lát, phải phơi nghệ dưới trời nắng to. Nếu trời âm u, hoặc gặp mưa mà phơi nghệ thì khi xay màu nghệ cũng sẽ không được đẹp, không được thơm ngon bằng.

Vừa lau chùi, dọn dẹp chiếc máy xay, chú Thuận vừa nói rằng công đoạn khi xay cũng rất quan trọng. “Người xay phải điều tiết được máy, nếu nhiệt độ cao làm chín nghệ quá thì màu bột sẽ đỏ sậm, nên khi xay phải điều chỉnh nhiệt độ sao cho bột nghệ vừa chín thơm mà không hăng”. Chú Thuận bật mí thêm không phải bỗng dưng mà chú hiểu được ngọn ngành chiếc máy xay, cũng như nâng niu được tinh túy của các loại bột, mà chú đã đi nhiều nơi từ Nam tới Bắc, hễ chỗ nào xay bột là chú vào học hỏi. Đồng thời làm nghề lâu năm đã thành thân thuộc, tinh thông, chú Thuận đã đạt đến độ cảm nhận theo quán tính của mình. Vì thế chỉ cần nghe tiếng máy là biết nhiệt độ bao nhiêu, chỉ cần ngửi mùi bột là biết bột đã chín thơm ngon hay chưa.

Một mẻ bột thơm ngon vừa mới ra lò.
Một mẻ bột thơm ngon vừa mới ra lò.

Nghệ bột xay xong còn được đóng gói bằng loại bao bì dày, tránh bị oxy hóa và bảo vệ được tới 2 năm. Còn ngũ cốc của cơ sở Mười Phượng nay đã phân phối đi khắp nơi, nhiều khách hàng ở Sài Gòn tin tưởng mua cho con nhỏ uống thay thế sữa.

Hơn hai mươi năm làm nghề xay bột, đồng nghĩa với việc hít bụi vào phổi đau bệnh, đi Sài Gòn chữa bệnh hoài, nhưng cô Phượng chỉ cười hiền với nói với tôi rằng dù đau bệnh nhưng nghề không bỏ được. Làm nghề đã hơn 20 năm nhưng không làm bừa, làm ẩu, vì thế vợ chồng chú Thuận, cô Phượng không mấy dư dả, chỉ đủ nuôi những đứa con con khôn lớn, ăn học đại học ở Sài Gòn.

Công việc ở cơ sở xay bột vất vả, tất bật là thế, mà chú Thuận, cô Phượng còn làm nghề bằng sự rút ruột rút gan, đau đáu tích lũy kinh nghiệm để nâng niu, nâng tầm nông sản cho bà con.

Mai Khuê – Aladine.net