Chấn động về “tiên dược” đông trùng hạ thảo đắt hơn vàng

215
Đông trùng hạ thảo chữa bách bệnh
Không có căn cứ về việc đông trùng hạ thảo chữa bách bệnh.

Suốt thời gian qua, đông trùng hạ thảo luôn là một “tiên dược” được nhiều người tìm cách săn tìm. Từ những lời đồn thổi huyễn hoặc mà đông trùng hạ thảo trở thành một biệt dược kì diệu của thiên nhiên tạo hóa, được thêu dệt chữa bách bệnh, chữa cả nhiều chứng bệnh ung thư quái ác.

Thế nhưng nhiều chuyện đã được phanh phui tại Trung Quốc cho thấy đây chỉ là một thảo dược bình thường chứ không phải thuốc thần như người ta lầm tưởng có giá trị hơn cả vàng ròng. Theo như báo chí Trung Quốc thì đó chỉ là “cú lừa thế kỷ”.

Những bịp bợm thổi phồng về đông trùng hạ thảo

Những ngày gần đây, dư luận Trung Quốc dậy sóng trước sự thật về khả năng chữa bách bệnh và sự hỗn loạn thị trường loại biệt dược nổi tiếng mang tên đông trùng hạ thảo. Nhiều vấn đề khuất tất về loại “tiên dược” trong mơ của nhiều người đã bị báo chí nước này phanh phui.

Nhiều vị giáo sư, nhà nghiên cứu và các bác sĩ danh tiếng của Trung Quốc đã lên tiếng với báo chí. Họ không đồng ý với chuyện đang có quá nhiều thông tin được dựng lên, đang lan truyền mạnh mẽ cho rằng đông trùng hạ thảo là một loại thuốc chữa bệnh, mà lại còn chữa bách bệnh như tiên dược. Những vị giáo sư, bác sĩ và nhà nghiên cứu lên tiếng cho rằng đông trùng hạ thảo là một loại thảo dược có một số tính năng tác dụng riêng và được dùng trong nền y học cổ truyền nhiều đời của Trung Hoa.

Tuy nhiên hoàn toàn không có cơ sở để khẳng định đông trùng hạ thảo là loại biệt dược chữa bách bệnh, đánh bại ung thư như những gì đang lan truyền bởi những công ty, đơn vị mua bán đông trùng hạ thảo. Thậm chí một số vị nghiên cứu y học cổ truyền còn cho biết đông trùng hạ thảo chỉ là một “loại cỏ bình thường”. Và các vị này giải thích, tất cả mọi thứ trong tự nhiên đều có tính năng riêng, đông trùng hạ thảo có giá trị dược liệu, tuy nhiên từ đó mà đồn thổi như một loại thuốc tiên chữa bách bệnh thì chỉ là chiêu trò của những đầu nậu buôn bán mà thôi. Cộng thêm đó là niềm tin mù quáng của nhiều người dân khiến đông trùng hạ thảo trở thành thần dược.

Tại Việt Nam, đông trùng hạ thảo chỉ mới được biết đến và tìm dùng trong khoảng vài năm nay. Trong khi đó tại Trung Quốc, đông trùng hạ thảo đã được sử dụng từ rất lâu và tạo nên cơn sốt với giá thành đắt đỏ hơn cả vàng ròng. Có lúc 1 kg đông trùng hạ thảo tự nhiên được cho là thu hái từ cao nguyên Tây Tạng có trị giá lên đến 3-4 tỷ đồng. Tuy nhiên chính tại Trung Quốc thì thị trường mua bán và giá cả của đông trùng hạ thảo cũng vô cùng hỗn loạn. Đông trùng hạ thảo tự nhiên ngày càng hiếm tại Tây Tạng mà lời đồn thổi chữa bách bệnh của cỏ thần lại ngày càng huyền hoặc đã khiến giá cả của đông trùng hạ thảo liên tục bị đẩy cao.

Lời đồn thổi đông trùng hạ thảo chữa bách bệnh khiến giá của nó càng ngày càng đẩy lên cao.
Lời đồn thổi đông trùng hạ thảo chữa bách bệnh khiến giá của nó càng ngày càng đẩy lên cao.

Qua tìm hiểu của chúng tôi, nhiều du khách Việt Nam qua Trung Quốc cũng được các “cò” dẫn đến “tham quan” tại các cửa hàng bán đông trùng hạ thảo. Trước những choáng ngợp mà nhiều người không ngại bỏ ra số tiền lớn để mua về tẩm bổ, làm quà biếu xén. Ngoài “sâm nhung quế phụ” vốn được y văn ngàn đời ghi nhận về giá trị dược liệu quý thì thời gian qua là thời điểm đông trùng hạ thảo làm mưa làm gió tại Việt Nam.

Cẩn thận tiền mất tật mang

Nhiều người dân Việt Nam còn tin rằng loại thảo dược này tốt và bổ gấp hàng trăm lần sâm. Do đó săn tìm và cả biếu xén cho sang trọng. Tuy nhiên thực tế thị trường cho thấy rất khó để có thể phân biệt được đâu là đông trùng hạ thảo chất lượng cao hay thấp, thật hay giả, kể cả các thầy thuốc, chuyên gia dược liệu còn lúng túng. Đó là chưa kể còn nở rộ các sản phẩm đông trùng hạ thảo nuôi trồng đang tràn lan khắp nơi. Do đó người tiêu dùng bước chân vào thế giới đông trùng hạ thảo không khác nào lạc vào mê hồn trận.

Không hề khó để tìm mua đông trùng hạ thảo tại TP.HCM, nhưng vấn đề là người tiêu dùng không biết thứ mình đang mua có phải đông trùng hạ thảo hay không. Tại các khu chợ như An Đông, Bình Tây vẫn bày bán loại thảo dược này. Chỉ cần bước vào hỏi thì người bán sẽ mang ra rất nhiều loại với những giá cả khác nhau.

Đặc biệt khu Hải Thượng Lãn Ông (Q.5) là khu vực buôn bán nhiều sản phẩm dược liệu, trong đó có đông trùng hạ thảo và được nhiều người tìm đến nhất. Muốn kiểu giá cả nào, sản phẩm nào đều có. Người mua như hoa mắt trước hàng chục loại đông trùng hạ thảo, nào là nhiều năm tuổi to hơn thì đắt hơn, dạng khô hay dạng tươi…hay các chế phẩm đóng viên. Giá cả từ vài trăm ngàn/1 lạng, thậm chí đến 100 triệu đồng/lạng…Thế nhưng không có gì bảo chứng rằng đó là hàng thật, hàng có chất lượng tốt.

Còn hỏi về xuất xứ nguồn gốc thì người bán đều ỡm ờ cho qua rằng đó là từ cao nguyên Tây Tạng, phải khó khăn mới thu hái được nên đắt là quá đúng. Và nào là Trung Quốc họ còn không đủ dùng nên Việt Nam chỉ mua được hàng xách tay, đánh lẻ mang về bán…Rất nhiều “lý luận” được người bán đưa ra để thuyết phục người mua.

Một thầy thuốc có tiếng ở Hải Thượng Lãn Ông chia sẻ nhiều chuyện ngã ngửa về Đông trùng hạ thảo: “Có nhiều người đi Trung Quốc chơi mua đông trùng hạ thảo, mua đắt lắm và mang về cho thầy xem hàng thật hay giả. Có người mua hàng ở Việt Nam cũng nhờ xem. Thực sự là có người nào may lắm mới trúng hàng đúng, còn lại là hàng kém chất lượng. Chưa kể hàng giả tinh vi mà chính tôi lâu năm trong nghề còn khó đoán định lúc mới thoáng nhìn. Thứ gì đắt đỏ mà tụi xấu hám lợi nó chẳng làm giả, nữa là đông trùng hạ thảo đắt giá hơn vàng ròng thì nó làm quá đi chứ.”

Theo y sinh Tuệ Lâm (TP.HCM), ông đã từng có dịp qua Trung Quốc tìm hiểu về đông trùng hạ thảo và bóc mẽ được chiêu trò làm giả đông trùng hạ thảo của phường gian thương ở Việt Nam sau nhiều ngày lùng sục.

Thu hoạch đông trùng hạ thảo
Thu hoạch đông trùng hạ thảo ở Trung Quốc.

“Đông trùng hạ thảo thật có 8 cặp chân (4 đôi ở giữa thân là rõ nét nhất). Sâu non dễ bẻ gãy, bên trong phần ruột căng đầy, màu trắng hơi ngả vàng. Riêng phần chất đệm nấm – hạ thảo mọc trên đầu sâu khá dai và khi nhai có vị thơm đặc trưng. Bên trong ruột thì hơi rỗng, màu trắng ngà. Hàng giả được làm từ thân củ thảo thạch và địa tàm. Nếu nhìn kĩ sẽ thấy hàng giả có gờ hơi cong, mặt cắt có màu trắng, giòn chứ không dai như hàng thật. Phường con buôn gian dối còn có kĩ thuật làm giả đông trùng hạ thảo từ bột ngô hay bột lúa mạch, sau đó gia công màng phủ bên ngoài. Nhiều lương y khác cũng chia sẻ với tôi thêm cách phân biệt hàng thật giả là hàng thật nặng chứ không nhẹ tênh như hàng giả, hàng thật nhai lâu có bị dính răng với vị ngọt đậm đà, thân sâu non nhẵn bóng và rõ các vằn khía và không có chân”, y sinh Tuệ Lâm chia sẻ.

Không có căn cứ chữa bách bệnh

Tiến sĩ Võ Văn Chi, tác giả cuốn Y thư Từ điển cây thuốc Việt Nam, mô tả: Đông trùng hạ thảo là một loại nấm có tên Hepialus fabricus ký sinh trên ấu trùng của một loài sâu họ cánh bướm tạo thành. Ấu trùng này giống như con tằm, dài chừng 3-5 cm, đường kính 0,3-0,8 cm. Bên ngoài có màu vàng sẫm hoặc nâu vàng với khoảng 20-30 vằn khía, vằn khía ở gần đầu nhỏ hơn. Phần đầu có màu nâu đỏ, đuôi giống như đuôi con tằm. Ấu trùng có tất cả 8 cặp chân nhưng 4 đôi ở giữa là rõ. Vào mùa đông, ấu trùng nằm dưới đất, nấm phát triển vào toàn thân để hút chất dinh dưỡng, ấu trùng sẽ chết. Đến mùa hạ, nấm nhô lên khỏi mặt đất nhưng gốc vẫn dính liền với thân sâu có hình que cong. Về mùa đông có hình dạng như con sâu, về mùa hạ mọc thành dạng cây cỏ, nên vị thuốc có tên như trên. Đông trùng hạ thảo có tính vị ngọt, ấm với tác dụng tư phế ích thận, chỉ khái hóa đờm. Công dụng chính yếu thường dùng trị lao phổi, ho do hư lao, liệt dương, di tinh, sản hậu hư nhược, lưng gối buốt đau.

Còn theo GS. Nguyễn Lân Dũng thì các phân tích khoa học cho thấy ngoài một số loại vitamin và trong sinh khối của đông trùng hạ thảo chứa 17 loại acid amin khác nhau, đồng thời có một số chất hoạt động sinh học có giá trị dược liệu. Tuy nhiên hai vị tiến sĩ, giáo sư đầu ngành nói trên đều cho biết không có căn cứ nào để khẳng định đông trùng hạ thảo chữa bách bệnh.

Bảo Ân – Aladine.net